Van demonstratie naar ongeregeldheden: hoe verandert het veiligheidsbeeld?

24 aanhoudingen na ongeregeldheden
Tijdens een demonstratie op het Malieveld in Den Haag zijn zaterdag 19 september 2026 24 mensen aangehouden.
Volgens de politie werd de sfeer tijdens de manifestatie grimmig en richtte een deel van de actievoerders zich met geweld tegen de politie. Er werd volgens de politie onder andere vuurwerk naar agenten gegooid en er werden vernielingen gepleegd.
De Mobiele Eenheid werd ingezet. Ook werd een waterwerper gebruikt. Nadat de onrust aanhield besloot de locoburgemeester de demonstratie te beëindigen en werd een noodbevel uitgevaardigd. Politie
De politie meldt dat de aanhoudingen onder andere betrekking hadden op het niet voldoen aan het noodbevel en verboden wapenbezit. Politie
Dit artikel beoordeelt niet de politieke inhoud van de demonstratie of de proportionaliteit van individuele politiehandelingen.
Voor veiligheidsprofessionals is vooral één aspect interessant:
een evenement kan tijdens de uitvoering van risicoprofiel veranderen.
Een demonstratie is niet automatisch een openbare-ordeprobleem
Het demonstratierecht is een belangrijk grondrecht.
De aanwezigheid van veel mensen of uitgesproken politieke standpunten betekent op zichzelf niet dat sprake is van een veiligheidsincident.
Voor een veiligheidsorganisatie is daarom belangrijk onderscheid te maken tussen:
de aard van een bijeenkomst en feitelijk waargenomen gedrag en risico's.
Een situatie kan aanvankelijk beheersbaar zijn en later veranderen.
Dat is precies waarom operationele risicoanalyse nooit alleen vooraf plaatsvindt.
Het veiligheidsbeeld is dynamisch
Bij een evenement wordt vooraf gekeken naar bijvoorbeeld:
- verwacht aantal deelnemers;
- locatie;
- bereikbaarheid;
- tegengestelde groepen;
- verkeersstromen;
- weersomstandigheden;
- eerdere ervaringen;
- benodigde hulpdiensten.
Maar zodra het evenement begint, komt daar actuele informatie bij.
Bijvoorbeeld:
- groepsgedrag verandert;
- routes worden geblokkeerd;
- vuurwerk verschijnt;
- personen zoeken confrontatie;
- publieksstromen veranderen;
- hulpdiensten kunnen een locatie moeilijk bereiken.
Dan moet het veiligheidsbeeld opnieuw worden beoordeeld.
Van individueel gedrag naar groepsdynamiek
Een lastig aspect van grote mensenmassa's is dat het gedrag van een kleine groep gevolgen kan hebben voor veel andere aanwezigen.
Wanneer ergens een confrontatie ontstaat, kunnen mensen:
- richting het incident bewegen;
- juist proberen weg te komen;
- beginnen te filmen;
- routes blokkeren;
- elkaar volgen zonder te weten wat er gebeurt.
Daarom is crowd management niet alleen een kwestie van aantallen.
Ook richting, snelheid en gedrag van een mensenstroom zijn relevant.
Communicatie wordt steeds belangrijker
Wanneer een situatie verandert, moeten instructies begrijpelijk zijn.
Mensen moeten bijvoorbeeld weten:
- welke route beschikbaar is;
- welk gebied ze moeten verlaten;
- welke uitgang gebruikt kan worden;
- waar ze niet naartoe mogen.
Voor beveiligers en evenementenorganisaties is daar een duidelijke les uit te halen.
Een noodprocedure van twintig pagina's heeft weinig waarde wanneer medewerkers tijdens een incident niet weten:
wie geeft opdracht, via welk kanaal en wat moet ik vervolgens doen?
Journalisten zijn een afzonderlijke groep om rekening mee te houden
De politie meldt dat tijdens de demonstratie meerdere journalisten door actievoerders werden lastiggevallen. Ook circuleerden beelden van een journalist die tijdens de politie-inzet in het water terechtkwam.
De politie zegt hierover contact te hebben met de Nederlandse Vereniging van Journalisten en wijst op de samenwerking binnen PersVeilig. Politie
Voor een veiligheidsplan is dit relevant.
Bij grote incidenten kunnen verschillende groepen aanwezig zijn met verschillende functies:
deelnemers – publiek – journalisten – beveiliging – hulpdiensten – organisatie.
Niet iedereen die zich richting een incident beweegt heeft dus dezelfde rol of bedoeling.
Wat betekent dit voor particuliere beveiligers?
Een beveiliger heeft niet automatisch dezelfde bevoegdheden, middelen of taken als politie of ME.
Dat onderscheid moet juist tijdens escalatie helder blijven.
De taak van particuliere beveiliging kan bijvoorbeeld liggen bij:
- toegangscontrole;
- observatie;
- interne communicatie;
- beschermen van een eigen object;
- bezoekersstromen begeleiden;
- hulpdiensten opvangen;
- feitelijke informatie doorgeven.
Een politieoptreden kopiëren omdat de situatie ernstiger wordt, is geen professionele escalatiestrategie.
De taak verandert alleen wanneer daar een juridische en organisatorische basis voor bestaat.
Praktijkvoorbeeld
Bij een evenement staan 2.000 bezoekers voor een podium.
De sfeer is rustig.
Plotseling ontstaat aan één zijde een vechtpartij.
Tientallen bezoekers lopen ernaartoe om te kijken en filmen.
Het oorspronkelijke risico was:
twee personen vechten.
Binnen een minuut kan het risico veranderen in:
honderden mensen bewegen naar één klein gebied.
Een goede veiligheidsorganisatie kijkt daarom niet alleen naar de vechtpartij.
Ook de beweging van het publiek wordt onderdeel van het incident.
Praktijktips
1. Werk met een dynamische risicoanalyse.
2. Maak onderscheid tussen een individu en de gehele groep.
3. Baseer beslissingen op waargenomen gedrag.
4. Houd publieksstromen voortdurend in beeld.
5. Zorg voor duidelijke communicatielijnen.
6. Maak vooraf duidelijk wie operationele beslissingen neemt.
7. Houd routes voor hulpdiensten vrij.
8. Zorg dat beveiligers hun eigen bevoegdheden kennen.
9. Leg belangrijke waarnemingen feitelijk vast.
10. Evalueer na afloop zowel escalatie als de-escalatie.
FAQ
Hoeveel mensen werden aangehouden?
De politie meldt 24 aanhoudingen. Politie
Waarom werd de demonstratie beëindigd?
Volgens de politie hield de onrust aan nadat geweld tegen agenten, vernielingen en andere incidenten waren ontstaan. De locoburgemeester besloot vervolgens de demonstratie te beëindigen en een noodbevel uit te vaardigen. Politie
Werd de ME ingezet?
Ja. De politie meldt inzet van de ME en een waterwerper. Politie
Heeft een beveiliger bij ongeregeldheden dezelfde bevoegdheden als de politie?
Nee. Een particuliere beveiliger krijgt door escalatie niet automatisch politiebevoegdheden.
Wat is de belangrijkste veiligheidsles?
Dat een vooraf gemaakte risicoanalyse gedurende een evenement voortdurend moet worden getoetst aan de werkelijke situatie.
Koppeling De Veiligheidsacademie
Voor beveiligers en handhavers zijn juist situational awareness, communicatie, agressiehantering en kennis van de eigen bevoegdheden essentieel.
Dit onderwerp sluit inhoudelijk aan op jullie trainingen Tactische Communicatie, Agressie & Weerbaarheid en opleidingen voor beveiligingsprofessionals.
→ Bekijk Tactische Communicatie
→ Bekijk Agressie & Weerbaarheid